Bu konuda europg gibi yabanc\u0131 listelerde de o kadar \u00e7ok tart\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131 ki
\ninanamazs\u0131n\u0131z. Arka r\u00fczgarda kapanma olursa daha m\u0131 zor a\u00e7\u0131l\u0131r, 360’\u0131n arka
\nbaca\u011f\u0131nda kanat farkl\u0131 m\u0131 d\u00f6ner, arka r\u00fczgarla giderken daha m\u0131 \u00e7ok \u00e7\u00f6keriz
\nvs gibi sorular\u0131n hepsi daha \u00f6nce soruldu ve cevapland\u0131:
\nKanat i\u00e7in arka r\u00fczgar diye bi\u015fey yoktur !<\/p>\n
Bunu biraz daha a\u00e7\u0131klamam gerekirse,
\nR\u00fczgar yere g\u00f6re ne y\u00f6nde eserse essin, kanad\u0131n o hava i\u00e7indeki davran\u0131\u015f\u0131
\nayn\u0131d\u0131r, yani r\u00fczgar\u0131n yere g\u00f6re y\u00f6n\u00fc, kanad\u0131n aerodinamik \u00f6zelliklerini
\nde\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n
Bunu denemek kolayd\u0131r, bir GPS al\u0131rs\u0131n\u0131z, yerden en az +1000mt y\u00fckseklikte
\nbir 360 at\u0131p r\u00fczgar\u0131n yere g\u00f6re ortalama h\u0131z\u0131 ve y\u00f6n\u00fcn\u00fc bulursunuz, daha
\nsonra akl\u0131n\u0131za tak\u0131lan b\u00fct\u00fcn instabiliteleri bi o yana bi bu yana d\u00f6nerek
\ntekrarlars\u0131n\u0131z, bakal\u0131m biri \u00f6b\u00fcr\u00fcne g\u00f6re farkl\u0131 hissettiriyor mu.<\/p>\n
Bunu deneyen herkes y\u00fcksek irtifada (hatta r\u00fczgar\u0131n yere g\u00f6re 50km\/h esti\u011fi
\nzamanlarda bile) bir fark g\u00f6rmediklerini ama yere daha yak\u0131n iken olay\u0131n
\nillakide farkl\u0131 oldu\u011funu iddia ederler.<\/p>\n
Bunun sebebi “YER ETKISI”dir: Pilot yere yak\u0131n u\u00e7arken bir g\u00f6z\u00fc daima (ve
\nhakl\u0131 olarak) yerde oldu\u011fu i\u00e7in kanad\u0131n havadaki davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 yere g\u00f6re
\nyorumlar, ve dahas\u0131, kanad\u0131n hava h\u0131z\u0131na g\u00f6re de\u011fil yer h\u0131z\u0131na g\u00f6re tepki
\nverir. Hatta bu y\u00fczden acemi bir pilotun son yakla\u015fmaya arka r\u00fczgarla
\ngirdi\u011finde yer h\u0131z\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek olmas\u0131 sebebiyle a\u015f\u0131r\u0131 fren sonucu erken
\nstall oldu\u011funu, veya tepenin \u00f6n\u00fcnde 360 atarken tepeye \u00e7ok h\u0131zl\u0131 yakla\u015f\u0131rken
\nkanat d\u00f6nm\u00fcyor diye daha fazla kumanda vererek spine girdi\u011fini
\ng\u00f6zlemleyebiliyoruz.
\nDolay\u0131s\u0131 ile pilotlar\u0131n yere yak\u0131nken ba\u015f\u0131na gelen olaylar\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde
\nyer etkisiyle yorumlayarak kanad\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 r\u00fczgar\u0131n yere g\u00f6re esi\u015f
\ny\u00f6n\u00fcne ba\u011flamalar\u0131 ola\u011fan bir durumdur.<\/p>\n
R\u00fczgar, havan\u0131n yere g\u00f6re hareketidir ve her zaman yere g\u00f6re s\u00f6ylenir.
\n(20km\/h kuzey(den) gibi)
\nKanad\u0131n (ve pilotun) u\u00e7arken havada hissetti\u011fi hava ak\u0131m\u0131na r\u00fczgar diye
\nhitabetmek, olay\u0131 \u00e7orba etmek i\u00e7in birebirdir.
\nKanat u\u00e7arken hava ak\u0131m\u0131 (r\u00fczgar de\u011fiiill!) kanada daima tam kar\u015f\u0131dan ve
\nbelli h\u0131zlarda (20~50km\/h) gelir. (T\u00fcrb\u00fclans yok kabul ediyoruz) Bu
\ny\u00fczdendir ki pilotun (\u00f6zellikle irtifada) r\u00fczgar\u0131 kestirmesi zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc
\nhavadayken b\u00fct\u00fcn hissetti\u011fi, kanad\u0131n hava i\u00e7indeki hareketinden ibarettir.<\/p>\n
Bu ip ve kuma\u015f y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n hava u\u00e7abilmesini sa\u011flayan \u015fey fizik
\nkurallar\u0131d\u0131r. Burada anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey ise fizikte “referans
\n\u00e7er\u00e7evesi” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131lan \u015feydir. Bizim referans \u00e7er\u00e7evemiz
\n“hava”d\u0131r. Biz bu \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde ge\u00e7en her olay\u0131 sanki s\u0131f\u0131r r\u00fczgarl\u0131 bir
\nortamda ge\u00e7iyor gibi kabul ediyoruz. O \u00e7er\u00e7eve yere g\u00f6re hareket ediyorsa
\nbuna da “r\u00fczgar” ad\u0131n\u0131 veriyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla biz \u00e7er\u00e7evemiz i\u00e7inde m\u00fckemmel
\nyuvarlakl\u0131kta bir 360 att\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, e\u011fer \u00e7erceve hareket ediyorsa
\n(r\u00fczgar), o zaman biz yere g\u00f6re 360 de\u011fil abuk yamuk bir fiyonk hareketi
\nyapm\u0131\u015f oluyoruz. Burada \u00f6nemli olan nokta, \u00c7ER\u00c7EVE HAREKET ETSE DE ETMESE
\nDE, KANADA ETK\u0130YEN KUVVETLERin tamamen AYNI oldu\u011fudur. Dolay\u0131s\u0131yla KANADIN
\nda bu kuvvetlere TEPK\u0130S\u0130 tamamen AYNI olacakt\u0131r.
\nKonuyu anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmak i\u00e7in h\u0131z terminolojimizi yukar\u0131da anlat\u0131lanlara
\nba\u011flamakta fayda var:
\nR\u00fczgar h\u0131z\u0131: Havan\u0131n (\u00e7er\u00e7evenin) yere g\u00f6re h\u0131z\u0131
\nHava h\u0131z\u0131: Kanad\u0131n hava (\u00e7er\u00e7eve) i\u00e7indeki h\u0131z\u0131
\nYer h\u0131z\u0131: Kanad\u0131n yere g\u00f6re h\u0131z\u0131 (Hava h\u0131z\u0131 ile r\u00fczgar\u0131n VEKT\u00d6REL toplam\u0131).
\nAyn\u0131 zamanda u\u00e7arken gps’ten okudu\u011funuz h\u0131z.<\/p>\n
Burada \u00e7er\u00e7evenin hareketinin (r\u00fczgar\u0131n) sabit h\u0131z ve y\u00f6nde oldu\u011funu kabul
\nediyoruz, \u00e7er\u00e7evenin hareketinin de\u011fi\u015fmesi bizim darbe\/gust dedi\u011fimiz olaya
\ndenk gelir. B\u00f6yle bir durumda tabii ki kanad\u0131n verdi\u011fi tepkiler de\u011fi\u015fecek ve
\ndarbenin y\u00f6n\u00fcne g\u00f6re kanad\u0131n tepkisi de farkl\u0131 olacakt\u0131r. B\u00f6yle bir ortamda
\n(darbe\/t\u00fcrb\u00fclans) kanad\u0131n y\u00f6ne g\u00f6re farkl\u0131 tepkiler verece\u011fini kabul etsek
\nbile darbe ve t\u00fcrb\u00fclans\u0131n g\u00f6r\u00fclebilir\/\u00f6l\u00e7\u00fclebilir\/tahmin edilebilirli\u011fi \u00e7ok
\naz oldu\u011fundan b\u00f6yle ortamlarda meydana gelecek instabiliteleri genelleyerek
\n“arka r\u00fczgarda \u015f\u00f6yle olur, yan r\u00fczgarda b\u00f6yle olur” demek kan\u0131mca m\u00fcmk\u00fcn
\nde\u011fildir. Bu y\u00fczden biz bu konuda tart\u0131\u015f\u0131rken ve e\u011fitimlerde, kanad\u0131n
\ndavran\u0131\u015f\u0131n\u0131 herzaman stabil havaya g\u00f6re anlamam\u0131z ve anlatmam\u0131z gerekir.
\nBunun aksini iddia edecek arkada\u015flara hemen soraca\u011f\u0131m soru “Peki o zaman
\ntepe arkas\u0131 rotorda u\u00e7arken asimetrik yersem ne y\u00f6ne do\u011fru daha \u00e7abuk a\u00e7\u0131l\u0131r
\nve niye ?” olacakt\u0131r. (Do\u011fru cevap “Orada i\u015fin ne ?” olmal\u0131d\u0131r)
\nBu y\u00fczden bu paragraf\u0131 sadece bir not olarak d\u00fc\u015felim ve konumuza
\nkar\u0131\u015ft\u0131rmayal\u0131m.<\/p>\n
Peki madem olay bu kadar basit, o zaman neden bu kadar kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor ?
\nBunun ilk sebebi, bu konuda konu\u015furken terminolojiye dikkat edilmemesi.
\n\u00d6zellikle “arka r\u00fczgar” gibi muallak bi ifadenin kullan\u0131m\u0131, taze beyinlerde
\nkolayl\u0131kla celebral vaginasyona yol a\u00e7abiliyor. \u00d6yle demek isterken b\u00f6yle
\ns\u00f6ylemek veya ayn\u0131 olay\u0131 farkl\u0131 \u015fekillerde isimlendirmek en b\u00fcy\u00fck
\nproblemimiz. Asl\u0131nda ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yleyerek bo\u011faz bo\u011faza kavga edebilmek
\nsadece bize mi mahsus diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum bazen.<\/p>\n
Bu noktada \u00f6nceki maillerden baz\u0131 al\u0131nt\u0131lar yapmak istiyorum:
\n> \u00d6rnegin arka r\u00fczgarda u\u00e7arken dinamik t\u00fcrb\u00fclans sebebi ile meydana
\ngelebilecek bir asimetrik kapanmada >a\u00e7ilis zamani uzun ve irtifa kaybi
\nmuhtemelen daha fazla olacaktir.
\n> Ancak bunu kesin ifade etmek \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn degil.<\/p>\n
Burada kullan\u0131lan “arka r\u00fczgar” terimi olay\u0131 biraz bulan\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131yor. “arka
\nr\u00fczgarda u\u00e7arken” derken tepenin arkas\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla bu y\u00fczden olu\u015fan
\nrotor t\u00fcrb\u00fclans kastedilmi\u015f san\u0131r\u0131m. Bu s\u0131rada di\u011fer arkada\u015flar da arka
\nr\u00fczgar tan\u0131m\u0131n\u0131n kanada g\u00f6re s\u00f6ylendi\u011fini kabul etmi\u015fler galiba. Bu y\u00fczden
\nben “arka r\u00fczgar” tan\u0131m\u0131n\u0131 kullanmaktan \u00f6zellikle ka\u00e7\u0131n\u0131yorum.<\/p>\n
Terminolojiyi ge\u00e7ersek asl\u0131nda Alim ile ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yl\u00fcyoruz san\u0131r\u0131m. Ben de
\nyukar\u0131da yere yak\u0131n durumlarda bir fark olabilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftim. Alim’in
\nbuna “muhtemelen” diyerek bir genelleme yapmas\u0131n\u0131 ise daha yukarda
\nanlatt\u0131\u011f\u0131m “yer etkisi”ne ba\u011fl\u0131yorum. Sonu\u00e7ta kendisi de kesin ifade etmenin
\nm\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f. Burada benim kendisini ele\u015ftirece\u011fim konu, bu
\ngibi kesin olarak ifade edilemeyen konularda “bana \u00f6yle geliyor” \u015feklindeki
\ne\u011fitmen yorumlar\u0131, Maho’nun da parmak bast\u0131\u011f\u0131 gibi listeye \u00fcye \u00f6\u011frenciler
\naras\u0131nda birer “fact” (do\u011fru) olarak kabul edilebiliyor ve gen\u00e7 dima\u011flarda
\ncelebral konf\u00fczyona sebebiyet verebiliyor. Amman
\ndikkat.<\/p>\n
Bu arada a\u015fa\u011f\u0131da kullan\u0131lan terminolojiyi de do\u011fru bulmuyorum:
\n> min. hiza ihtiyamiz var (stall hizi). Bu hizi saglayan iki fakt\u00f6r var.
\n> 1-Kanadin ileri gidisi 2- Karsi r\u00fczgar esmesi
\n> Eger r\u00fczgar arkadan esiyorsa kanadin s\u00fcz\u00fclme i\u00e7in ihtiyaci olan hiz veya
\n> molek\u00fclleri elde etmenin tek yolu hava hizi oluyor.<\/p>\n
“Kanad\u0131n ileri gidi\u015fi” derken havaya g\u00f6re mi yere g\u00f6re mi belli de\u011fil. ayn\u0131
\n\u015fekilde “kar\u015f\u0131 r\u00fczgar esmesi” derken de yere g\u00f6re mi kanada g\u00f6re mi yine
\na\u00e7\u0131k de\u011fil. Buradaki anlat\u0131m ancak kanad\u0131n kalk\u0131\u015f an\u0131 i\u00e7in bir anlam
\nkazanabilir, onu da ben olsam \u015f\u00f6yle yazard\u0131m:<\/p>\n
“Kanad\u0131n kalk\u0131\u015f an\u0131nda bizi ta\u015f\u0131yabilmesi i\u00e7in min. stall h\u0131z\u0131 \u00fczerinde bir
\nhava h\u0131z\u0131na ula\u015fmas\u0131 gerekir. Kanada bu hava h\u0131z\u0131n\u0131 daha kolay sa\u011flayabilmek
\ni\u00e7in yerde r\u00fczgar\u0131 kar\u015f\u0131layarak kalk\u0131\u015f yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece havalanmak i\u00e7in
\ndaha az bir yer h\u0131z\u0131 yeterli olur. E\u011fer yerde r\u00fczgar\u0131 arkadan alacak
\nolursak, kanada yeterli hava h\u0131z\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in \u00e7ok daha y\u00fcksek bir
\nyer h\u0131z\u0131 gerekir.”<\/p>\n
Sonu\u00e7ta anlat\u0131lanlar yanl\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 halde, kullan\u0131lan terminolojideki
\nfarkl\u0131l\u0131klar y\u00fcz\u00fcnden yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalar olabilmektedir. Umar\u0131m \u015fu “arka
\nr\u00fczgar”, “ters r\u00fczgar”, “kar\u015f\u0131 r\u00fczgar” \u015feklindeki karma\u015f\u0131kl\u0131\u011fa bir nebze
\nolsun \u0131\u015f\u0131k tutabilmi\u015fimdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bu konuda europg gibi yabanc\u0131 listelerde de o kadar \u00e7ok tart\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131 ki inanamazs\u0131n\u0131z. Arka r\u00fczgarda kapanma olursa daha m\u0131 zor a\u00e7\u0131l\u0131r, 360’\u0131n arka baca\u011f\u0131nda kanat farkl\u0131 m\u0131 d\u00f6ner, arka r\u00fczgarla giderken daha m\u0131 \u00e7ok \u00e7\u00f6keriz vs gibi sorular\u0131n hepsi daha \u00f6nce soruldu ve cevapland\u0131: Kanat i\u00e7in arka r\u00fczgar diye bi\u015fey yoktur ! Bunu biraz … Continue reading “Ters R\u00fczgar”<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-398","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=398"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":399,"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/398\/revisions\/399"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=398"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=398"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.akcalarbros.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=398"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}